
Alerjik rinitin diğer bilinen adları; bahar alerjisi, polen alerjisi, saman nezlesi, alerjik nezle‘dir.Alerjik rinit toplumun %10-15’inde ortaya çıkan en sık görülen alerjik hastalık olmasına karşın hekimler arasında dahi çok iyi tanınan bir hastalık değildir. Alerjik rinit mevsimsel allerjik rinit yada yıl boyu süren alerjik rinit olarak iki guruba ayrılabilir.

Alerjik bronşit olarakta adlandırılan alerjik astım herhangi bir alerjenin neden olduğu akciğerde büyük hava yollarının (bronş) daralmasına bağlı gelişen, hırıltı öksürük ve nefes darlığı ataklarıyla seyreden, ilaç tedavisi yada kendiliğinden düzelen, tekrarlayıcı hava yolu hastalığıdır.Bronşlardaki bu daralma astım ataklarına yada astım krizine neden olur.

Arı sokması sırasında arılar sokulan alana zehir (venom) ve bazı maddeler (vazoaktif aminler) zerkederler. Venomlar arı alerjisine, vazoaktif aminler ise alerjik olmayan diğer reaksiyonlara neden olur. Bal arısı soktuktan sonra iğnesini bırakır ve ölür, yaban arıları ise iğnesini bırakmaz ve defalarca sokabilir. Fakat bal arısı zehiri daha fazladır

Ev hayvanları genelde kedi, köpek ve kuştur fakat son yıllarda evde fare, tavşan da beslenmeye başlanmıştır. Bu evcil hayvan alerjilerinden en sık kedi alerjisi, köpek alerjisi ve daha az sıklıkla kuş alerjisi görülmektedir. Evcil hayvanların sadece tüyleri alerji yapmaz. Kedilerin ter, tükrük, tüy ve idrarı kedi alerjisi yapar.

Ürtiker halk arasında kurdeşen, dabaz isimleriyle bilinen bir hastalıktır. Ürtiker farklı şekil (oval, uvarlak) ve büyüklüklerde, bazen birleşmeye eğilimli ciltte kabarıklık, kızarıklık, çok yoğun kaşıntı atakları ile seyreder. Hastalık aniden ortaya çıkar ve hızlı bir şekilde ilerler. ürtiker atağı sıklığı hastadan hastaya farklılık gösterir.

Ataklar ile seyreden tehlikeli bir anjioödem türüdür. Atak sıklığı hastaya göre değişkenlik gösterir. Diğer anjioödemlerden farklı olarak anjioödem atakları çok daha ciddidir ve iç organlarda gelişebildiği için ölümcül olabilen bir anjioödem türüdür. Herediter anjioödem de ürtiker olmaz. Herediter alerjik bir hastalık değildir.

İlaçlarımızı kullanırken bazı hastalar istenmeyen ilaç etkileri ile karşılaşabilir. Bu etkiler o ilacın yan etkisine ya da alerjik etkisine bağlı gelişebilir. Örnek vermek gerekirse aspirin içenlerde mide problemleri, cilt altı ve mide kanması görülebilir. Bu etkiler ilaç yan etkisidir. Aspirin içtikten sonra ürtiker, anjioödem, anafilaksi gelişmiş ise bu ilaç alerjisidir

Gıda alerjisi; sıklıkla genç çocuklarda gelişir ve genellikle hayatın ilk yıllarında gıda alısımı sonrası gelşen alerjik reaksiyodur. Genel toplumda görülme olasılığı %3.5-4’dür.Alerji yapan gıdalar; Çocuklarda %90’nından fazlasında besin alerjisinin en sık nedeni inek sütü, yumurta, soya, buğday, yer fıstığı, fındık, kabuklu deniz ürünleridir (karides, istakoz, yengeç gibi)

Hayatı tehdit eden, ani başlangıçlı ve hızlı ilerleyen aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Anafilakside hastalık belirtileri bir den çok organda ve aynı anda gelişir.Anafilaksi belirtileri; Belirtiler sıklık sırasına göre deri, alt ve üst hava yolları, kalp ve kan dolaşımı, mide ve barsak sisteminde ortaya çıkar. Anafilaksi belirtiler etkilenen organa göre değişkenlik gösterir.

Alerji aşı tedavisi uygun hastalarda alerjinizin şiddetini ve sıklığını azaltan, tamamen ortadan kaldırabilen ya da alerjinizin zamanla ilerlemesini engelleyebilen tek tedavi biçimidir. Alerji aşıları uzun yıllardır ülkemiz de, Avrupa ve Amerika’da yaygın kullanılan bir tedavi biçimidir. Birçok bilimsel araştırmada alerji aşılarının immünolojik etki gösterilmiştir.

Kronik (uzun süre devam eden), tekrarlayıcı, gıda ve solunum yolu alerjisi ile ilişkili bir egzema türüdür. Daha çok çocukluk döneminde görülür ve yaş ilerledikçe görülme sıklığı azalır fakat yetişkinlerde de görülebilir. Atopik egzeması olan çocukların 1/3’ünde gıda alerjisi gelişir ve hastaların önemli bir kısmında bu gıdalar tüketildiğinde alerjik egzema alevlenir.

Kaşıntı hayatımızın herhangi bir döneminde ortaya çıkabilen çok rahatsız edici bir yakınmadır. Hastalarımızın sosyal ve iş yaşamını çok olumsuz etkileyebilir. Kaşıntı temelde bir hastalık olabileceği gibi alerjik hastalıklar başta olmak üzere (alerjik kaşıntı) diğer bir takım hastalıkların belirtisi de olabilir. Hiç bir neden olmaksızın da gelişebilir.

Gıda alerjisi; sıklıkla genç çocuklarda gelişir ve genellikle hayatın ilk yıllarında gıda alısımı sonrası gelşen alerjik reaksiyodur. Genel toplumda görülme olasılığı %3.5-4’dür. Zararlı olan kimyasalların deriye direkt ve indrekt teması sonucu gelişir. Tıpta alerjik kontakt dermatit olarak isimlendirilir. İş ve gündelik yaşamımızda kullandığımız saç boyaları, makyaj malzemeleri, kozmetik ürünler, parfüm, deodorant ve özellikle imitasyon takılar, kına ve dövme boyaları metal cisimler birçok kimyasal içerir

Polen alerjisi nedenleri (bahar alerjisi nedenleri); Doğada sayısız bitki ve ağaç türü vardır fakat sınırlı sayıdaki ağaç ve bitkilerin polenleri alerjiye yol açar. Bu bitkiler tabiatta bolca bulunan ve farkında olmadığımız yabani bitkilerdir. Evimizdeki birçok saksılı bitki, lale, gül, papatya, çiçekçilerde satılan süs bitkileri ve çiçekler polen alerjisine yol açmaz. Ege bölgesinde zeytin ağaçları bu bölgenin en alerjik ağacıdır. Diğer ağaç türlerine alerji daha az görülür. Ege bölgesinde zeytin ağaçları bu bölgenin en alerjik ağacıdır.

Ev tozu alerjisinin nedeni de adı üzerinde ev tozu akarıdır. Ev tozu akarları (ev akarı, toz akarı, mite) 0.2-0.3 mm boyutunda, gözleri görmeyen, 8 kancalı bir canlıdır (artropottur). Tıbbi kaynaklarda house dust mite, Dermatophagoides (D) ismiyle bilinir. Çok farklı türleri vardır ve en önemli2’si D. Farinea, D. Pteronyssinus’dur. Bu canlılar gözle göremeyeceğimiz kadar küçüktür ve insanların deri döküntüleri ile beslenir. Eğer tozlu ortamlarda bulunmak zorundaysanız ağız ve burnunuzu kapatan maske kullanınız.

En sık alerji yapan küf türleri alternaria, cladosporium, aspergillus, penicillium’dur. Küflerin üreme organı olan sporları alerjiye yol açar. Sporlar gözle görülmezler ( 3-10 µm). Soluduğumuz havada İç ve dış ortamlarda havada serbest halde bulunurlar.

Nazal polip kronik sinüziti (kronik rinosinüzit) olan hastaların bir kısmında burun mukozasında gelişen burun boşluklarını dolduran iyi huylu yumuşak doku kitlleridir. Nazal polip belirtileri; İster nazal polipolsun ister sinonazal polip olsun her ikiside benzer yakınmalarayol açar.

Göz alerjisi (alerjik konjonktivit) bahar veya yaz boyunca (mevsimsel) ya da yıl boyu süren ve genellikle alerjik riniti (alerjik nezle, saman nezlesi, bahar nezlesi) olan hastalarda gözlenen alerjik bir hastalıktır. Çoğu zaman alerjik riniti olan hastalarda görülür.

Hamilelikte alerji tedavisi; Gebelikte alerji tedavavisinde kullanılabilecek güvenli ilaçlar vardır. Bebeğin organları gebeliğin ilk 3 ayında gelişmeye başladığı için bu dönemde mecbur kalınmadıkça ilaç kullanılmamalıdır. Gebelikte alerji farklılık gösterebilir.

Öksürük alerjik hastalıklardan alerjik rinit (saman nezlesi , bahar alerjisi, polen alerjisi) ve alerjik astımda ortaya çıkar. Alerjik rinitte geniz akıntısı öksürüğe neden olurken, astımda ise hava yollarında biriken şeffaf balgam neden olur.

Bağışıklık sistemi enfeksiyonlarla, kanserle mücadele eden bir savunma sistemidir. Bu savunmada T ve B lenfosit, NK hücreler başta olmak üzere birçok hücre ve serum kompleman proteinleri rol oynar.

Ürtiker, anjioödem, alerjik egzama (atopik dermatit), kimyasal madde alerjisi (alerjik kontakt dermatit), herediter anjioödem’dir. Bu bölümde balıca cilt alerjilerini, deride alerji belirtilerini, ciltte alerji türleri.

Bazı hastalarda ürtiker soğuk, vücudun ısınması ve terlemesi, basınç, güneş ışınları, basınçlı su, titreşim gibi fiziksel faktörler ile ortaya çıkabilir ya da bu fiziksel faktörler mevcut ürtiker hastalığını tetikleyebilir.

Kış aylarında cildimizin soğuğa maruz kalan alanlarında ya da tüm vücutta ürtiker gelişir. Soğuk alerjisinin zemininde bazen hepatit C, bazı otoimmün hastalıklar ya da bağ dokusu hastalıkları olabilir.

Fiziksel ürtiker türlerinden biridir. Derinin tazikli suya maruz kalması sonrası maruz kalan yerlerde ürtiker gelişir. Örnek verecek olursak hızlı akan çeşmede el yıkamak, tazikli su ile duş almak gibi.Tamamen masum bir hastalıktır

Fiziksel ürtiker türüdür güneş ışınlarına maruz kalan alanlarda ürtiker gelişir. Tıbbi adı solar ürtikerdir. Güneş ışınlarının dalga boyutuna göre ürtiker gelişimi değişir. Tedavisi ürtiker tedavisi ile aynıdır (ürtiker ve fiziksel ürtiker bölümüne bakınız).

Lateks alerjisi genellikle sağlık çalışanlarında görülen bir meslek hastalığı olmasına karşın sağlık çalışanları tarafından iyi tanınmayan bir hastalıktır. Hastalığın ana kaynağı tıbbi müdahaleler sırasında kullanılan lateksten yapılan tıbbi eldivenlerdir
İzmir Alerji Merkezi
Prof. Dr. Mehmet ÜNSEL
İzmir Alerji Doktoru
Son Güncelleme Tarihi:24.10.2026